Skąd się wziął pomidor w naszej kuchni?
Krótka odpowiedź: pomidor pochodzi z Ameryki Południowej, a do Europy trafił po odkryciach geograficznych. Początkowo traktowano go jako roślinę ozdobną, później stał się popularnym składnikiem kuchni europejskiej. W Polsce pomidory rozpowszechniły się znacznie później, a dziś są jednymi z najczęściej uprawianych warzyw w ogrodach i szklarniach.
1. Skąd pochodzi pomidor?
Ojczyzną pomidora jest Ameryka Południowa. Roślina ta była znana mieszkańcom terenów dzisiejszego Meksyku, Peru, Ekwadoru i Boliwii na długo przed tym, zanim trafiła do Europy.
W języku Azteków pomidor nazywano tomatl, co oznaczało „spuchnięty owoc”. Od tej nazwy wywodzą się określenia używane do dziś w wielu językach, na przykład angielskie tomato i hiszpańskie tomate.
2. Jak pomidor trafił do Europy?
Do Europy pomidory dotarły po tym, jak Hiszpanie osiedlili się w Ameryce Południowej. Początkowo nie traktowano ich jako roślin jadalnych, lecz jako ciekawostkę ozdobną.
Europejczycy obawiali się, że pomidory mogą być trujące. Dodatkowo zniechęcał ich intensywny zapach liści.
Dopiero w połowie XVI wieku zaczęto doceniać ich smak i stopniowo wprowadzać je do kuchni.
3. Kiedy pomidor stał się popularny w kuchni?
Pomidory najpierw rozpowszechniły się w krajach południowej Europy, przede wszystkim w Hiszpanii, Portugalii, Francji i Włoszech.
W kuchni włoskiej pomidor szybko stał się ważnym składnikiem sosów, zup, dań makaronowych i potraw regionalnych.
Do Polski pomidory miała sprowadzić królowa Bona, jednak ich prawdziwa popularność wzrosła dopiero po II wojnie światowej, gdy szerzej dostępne stały się przeciery i koncentraty pomidorowe.
4. Skąd pochodzi polska nazwa „pomidor”?
Polska nazwa „pomidor” pochodzi z języka włoskiego od słowa pomodoro. Dawniej zapisywano je jako pomo d’oro, czyli „złote jabłko”.
Nazwa ta wiązała się z kolorem pierwszych odmian uprawianych w Europie, które często były żółte. Czerwone odmiany pojawiły się i rozpowszechniły później.
W XIX wieku określenie „pomidor” zaczęło funkcjonować również w języku polskim.
5. Czy pomidor jest owocem czy warzywem?
Z botanicznego punktu widzenia pomidor jest owocem, ponieważ powstaje z kwiatu i zawiera nasiona.
W kuchni traktuje się go jednak jak warzywo, ponieważ najczęściej wykorzystuje się go w daniach wytrawnych.
| Punkt widzenia | Klasyfikacja pomidora |
| Botanika | owoc |
| Kuchnia | warzywo |
Pomidor należy do rodziny psiankowatych, podobnie jak ziemniak, papryka i bakłażan.
6. Jakie wartości odżywcze mają pomidory?
Pomidory są cenione nie tylko za smak, ale również za wartości odżywcze. Zawierają witaminy C, A, K, E oraz witaminy z grupy B.
Są także źródłem ważnych składników mineralnych, takich jak:
- potas,
- magnez,
- wapń,
- żelazo,
- cynk,
- miedź.
Jednym z najcenniejszych składników pomidorów jest likopen, czyli naturalny antyoksydant zaliczany do karotenoidów.
7. Dlaczego likopen jest ważny?
Likopen jest związkiem, który pomaga ograniczać działanie wolnych rodników. Dzięki temu pomidory są uznawane za ważny element zdrowej diety.
Likopen może wspierać układ krążenia, pomagać w ochronie skóry oraz korzystnie wpływać na ogólną kondycję organizmu.
Co ciekawe, podczas obróbki cieplnej ilość łatwo przyswajalnego likopenu może wzrosnąć. Dlatego warto jeść nie tylko świeże pomidory, ale także zupy, przeciery, sosy, soki i keczupy.
8. Jakie odmiany pomidorów wybrać do uprawy w szklarni?
W szklarni można uprawiać wiele odmian pomidorów, ale przed wyborem warto sprawdzić wysokość roślin, odporność na choroby oraz przeznaczenie owoców.
Popularne odmiany i typy pomidorów:
- pomidory malinowe – słodko-kwaskowate, mięsiste i bardzo aromatyczne,
- pomidory koktajlowe – małe, słodkie i idealne do sałatek oraz dekoracji,
- pomidory rzymskie i śliwkowe – dobre do sosów, zup i przetworów,
- bawole serca – duże, soczyste i delikatne, często używane do przecierów,
- pomidory gargamele – duże, wyraziste w smaku i dobre do faszerowania,
- pomidory paprykowe – wydłużone, jędrne i dobre na przeciery,
- San Marzano – mięsiste, prawie bez pestek, idealne do sosów i przetworów.
Przy uprawie szklarniowej najlepiej wybierać odmiany dopasowane do wysokości konstrukcji i sposobu prowadzenia roślin.
Podsumowanie i najważniejsze informacje
Pomidor pochodzi z Ameryki Południowej, ale dziś trudno wyobrazić sobie bez niego kuchnię europejską. Początkowo był traktowany jako roślina ozdobna, a dopiero później stał się cenionym składnikiem wielu potraw.
Warto uprawiać pomidory nie tylko ze względu na smak, ale także na ich wartości odżywcze. Zawierają witaminy, składniki mineralne oraz likopen, który jest jednym z najważniejszych naturalnych antyoksydantów. Do uprawy w szklarni można wybrać wiele odmian, od koktajlowych po malinowe, śliwkowe i San Marzano.
Szeroki wybór szklarni z poliwęglanu w różnych rozmiarach oraz akcesoriów do szklarni jest dostępny w sklepie internetowym lunfix.pl.
Więcej informacji o uprawie i szklarniach z poliwęglanu znajdziesz również w naszych artykułach:
